Manufaktura 2025/2026 nr 63, grudzień 2025

Zamek Dunajec w Niedzicy

Na ziemiach polskich zachowało się wiele zamków pamiętających średniowiecze. Najlepszą rozpoznawalnością cieszą się te, które odegrały w historii Polski ważną rolę. Turyści cenią sobie Wawel, zamek królewski. Odwiedzając niektóre twierdze pamiętajmy, że zbudowano je w obrębie państw, które już nie istnieją, ale znalazły się w granicach dzisiejszej Polski, np. zamek krzyżacki w Malborku. Ciekawym zamczyskiem …

Manufaktura 2025/2026 nr 63, grudzień 2025

Smutny i niezasłużony los Edwarda hrabiego Raczyńskiego

Jeśli mówimy o rodzie Raczyńskich, bardzo wpływowej w Poznaniu i całej Wielkopolsce, często nie znamy tragicznych epizodów z życia jej członków. Zainteresował mnie Edward hrabia Raczyński (1786-1845). Poznajmy życiową drogę tego zasłużonego dla naszej kultury mecenasa. Urodził się on 2 kwietnia 1786 r. w Poznaniu. Dzieciństwo spędził w swoim majątku w Rogalinie. Pałac, który możemy …

Manufaktura 2025/2026 nr 62, czerwiec 2025

Jan Matejko – życie i twórczość malarza, który stworzył polską wizję historii 

Jan Alojzy Matejko (1838–1893) – malarz narodowej pamięci Jan Alojzy Matejko to postać, która wywarła olbrzymi wpływ na kształtowanie polskiej tożsamości narodowej. Jego obrazy, pełne dramatyzmu i głębi historycznej, są nie tylko dziełami sztuki, ale też lekcjami historii. W czasach zaborów były symbolem oporu, a dziś – nieodłącznym elementem kultury narodowej. Jego życie i twórczość …

https://th.bing.com/th/id/R.65a96307e0df197da55c25ca882c5e83?rik=Nk%2fSPkcjd%2fns%2fA&pid=ImgRaw&r=0
Manufaktura 2025/2026 nr 62, czerwiec 2025

Diné – lud Nawaho i historia rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej

Kiedy mówimy o historii Ameryki Północnej, zbyt często zaczynamy opowieść od Krzysztofa Kolumba lub kolonistów z Jamestown. Tymczasem kontynent ten przez tysiące lat zamieszkiwały zaawansowane, zróżnicowane kultury rdzennych ludów. Jednym z największych i najciekawszych narodów tubylczych są Nawahowie (Diné), których dzieje to historia nie tylko duchowości i przetrwania, ale też dramatycznych wędrówek, niezwykłej sztuki i …

Manufaktura 2025/2026 nr 62, czerwiec 2025

Między zabobonem a odkryciem: medycyna renesansu bez upiększeń

W poprzednim artykule poruszyłam temat średniowiecznej medycyny – pełnej modlitw, upustów krwi, talizmanów i leczniczych mikstur ze składników, które dziś trafiłyby co najwyżej do laboratorium kryminalnego. Renesans – z całym swoim kultem rozumu, powrotem do antyku i zachwytem nad ludzkim ciałem – zapowiadał radykalną zmianę. Ale czy rzeczywiście tak było? Czy lekarze porzucili gusła na …

Manufaktura 2025/2026 nr 62, czerwiec 2025

ZOO, które ratowało: historia rodziny Żabińskich

W czasie II wojny światowej cała Warszawa znalazła się pod okupacją niemiecką. Na terenie miasta znajdował się ogród zoologiczny, którego dyrektorem był Jan Żabiński. W trakcie jej trwania Żabiński wraz z żoną współpracowali z polskim podziemiem.  20-lecie międzywojenne  Żabiński miał w planach studia zoologiczne w Belgii, lecz wybuch I wojny światowej mu to uniemożliwił. Po …

Manufaktura 2025/2026 nr 62, czerwiec 2025

Narodziny nadziei – Konstytucja 3 Maja i jej dziedzictwo

3 maja 1791 roku na sali sejmowej Zamku Królewskiego w Warszawie wydarzyło się coś, co na zawsze zapisało się złotymi zgłoskami w historii Polski. Uchwalenie Konstytucji 3 Maja było nie tylko próbą ocalenia Rzeczypospolitej przed upadkiem, lecz także jednym z najnowocześniejszych aktów prawnych w ówczesnej Europie. W burzliwym XVIII wieku, w epoce rozbiorów, dokument ten …

Manufaktura nr 67, kwiecień 2026

Anastazji Romanówny – historia powikłana?

Karty historii pełne są opowieści zagmatwanych, w których trudno oddzielić prawdę od fikcji. Wielu pisarzy buduje swoją popularność na tworzeniu nowych mitów. A im jakieś dzieje są bardziej niejasne tym tworzenie kolejnych wątków jeszcze bardziej miesza ludziom w głowach. Pewna taka zmyślona historia sto lat temu trzymała świat w napięciu zainteresowania. Bohaterką jej stała się …

Manufaktura nr 67, kwiecień 2026

Nasze korzenie – historia Rodu Baryczków

Nasze korzenie sięgają bardzo głęboko. Na wielu drzewach genealogicznych jesteśmy w stanie znaleźć osoby, które godnie się zasłużyły w naszej historii. Genealogia jest jedną z dziedzin nauk pomocniczych historii. I ja postawiłam sobie za cel znalezienia swoich przodków. Pomocna były dla mnie przede wszystkim wiedza członków mojej rodziny, korzystałam także z zasobu Internetu. Znalazłam wiadomości …

Manufaktura, nr 67, kwiecień 2026

Benedykt XVI – skromny pracownik winnicy Pana

Joseph Aloisius Ratzinger, znany jako Benedykt XVI, urodził się 16 kwietnia 1927 roku w bawarskim Marktl am Inn. Jego młodość przypadła na czas II wojny światowej i dramatycznych przemian w Europie. Dorastanie w epoce totalitaryzmów i moralnego chaosu wywarło trwały wpływ na Jego sposób myślenia. Czy właśnie w tych doświadczeniach należy szukać źródeł Jego późniejszej …

Manufaktura, nr 67 kwiecień 2026

Wielkanoc…

Drodzy Czytelnicy, Sympatycy i Autorzy „Manufaktury”! Mamy już kwiecień, zbliża się Wielkanoc. Najważniejsze ze Świąt katolickich. Przyjmijcie zatem serdeczne życzenia dla wszystkich. Niech to będzie czas rodzinnych spotkań, radosnych przeżyć i autentycznej miłości. Znajdźcie w koszyczkach nie tylko jajka i strawę, ale i dobre słowo oraz szczery uśmiech. Niech te Święta będą dla Was dobrą …

Manufaktura, nr 66, marzec2026

Zapominany mistrz – Józef Brandt?

Zainteresował mnie pewien fenomen, bo inaczej tego nie potrafię określić. Zwykle, mówi się o Janie Matejce jako wielkim mistrzu polskiego pędzla. Owszem, nie zaprzeczam Jan Matejko miał ogromny talent i na pewno wpłynął na nastroje patriotyczne utęsknionych za wolnością Polaków żyjących pod zaborami. Powinniśmy wymienić co najmniej jeszcze jednego mistrza pędzla, był nim Józef Brandt …

Manufaktura, nr 66, marzec2026

Człowiek z banknotu – tragiczna historia Alexandra Hamiltona

Kto z nas nie widział 10-dolarowego banknotu? Niewielu jednak zastanawia się, kim jest przedstawiona na nim postać. Wbrew powszechnemu przekonaniu nie jest to prezydent Stanów Zjednoczonych. To Alexander Hamilton – jeden z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych, człowiek, który stworzył fundamenty amerykańskiego systemu finansowego. Jego życie to jednak nie tylko historia sukcesu, lecz także dramatów, skandali …

Manufaktura, nr 66, marzec2026

Na 45 rocznicę wydarzeń marcowych w Bydgoszczy.

Marzec 1981 roku był jednym z najbardziej napiętych momentów w historii Polski Ludowej. Wydarzenia, które rozegrały się w Bydgoszczy, nie były odosobnionym incydentem, lecz częścią szerszego kryzysu ogarniającego cały kraj. Bydgoski Marzec 1981 stał się symbolem tego, jak kruche były relacje między społeczeństwem a władzą oraz jak blisko Polska znalazła się wówczas poważnej konfrontacji. Polska …

Manufaktura, nr 66, marzec 2026

Niezwykłe kobiety przełomowych czasów…

Przez wieki rola kobiet była ograniczana praktycznie do… zera. Mogły zajmować się dziećmi, gotować, sprzątać, może coś uszyć czy haftować. Historia zna pojedyncze przypadki kobiet, które odważyły się być NIEZWYKŁE! Do tego grona na pewno można zaliczyć bohaterkę aż z odległego średniowiecza! Nazwano ją „Dziewicą Orleańską”. Mam na myśli Joannę d’Arc (1412-1431). Ta prosta z …

Manufaktura, nr 66, marzec 2026

Bydgoski Marzec ’81

Marzec. Tamten marzec. Sprzed 45. laty. 19 marca 1981 r. sesja w gmachu Wojewódzkiej Rady Narodowej przy ul. Jagiellońskiej 3 mogła przejść bez echa, ale tak się nie stało. Akurat w mieście doszło do strajku okupacyjnego w ówczesnej siedzibie Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego. Kiedy przedstawiciele bydgoskiego NSZZ Solidarność z przewodniczącym Janem Rulewskim na czele chciała zabrać …

Bez kategorii

Bazylika Mariacka w Gdańsku – rodowód

Gdańsk, miasto portowe, pełne niezwykłego klimatu, będące jednym z najczęściej wybieranych kierunków turystycznych przez Polaków, ale także gości z zagranicy. Wycieczki odwiedzają Długi Targ, podziwiają głównie fontannę Neptuna, która od lat 30-tych XVII w. stała się symbolem miasta. Tłem dla tego cennego zabytku jest gmach Dworu Artusa. Możemy podziwiać tu także wiele innych ciekawszych zabytków, …